اصطلاح ادبی حُسن تعلیل

تعلیل در لغت ، ذکر علت است و حسن تعلیل در اصطلاح ادب آن است که شاعر برای

مطلب خود دلیلی دلپذیر اما خلاف واقع بیاورد ، مانند :

چوب را آب فرو می نبرد حکمت چیست     شرمش آید ز فرو بردن پرورده ی خویش

این صنعت بدیعی که از جمله آرایه های معنوی به شمار می آید چنان است که گوینده

میان دو پدیده پیوندی خیالی پیدا کند و برای برقراری آن پیوندبه بیان دلیل بپردازد .

مثالی دیگر :

زان دو نیم است دانه ی گندم       تا یکی خود خوری دیگری مردم

شاعر در این بیت برای نشان دادن ارزش بخشندگی می گوید علت دو نیمه بودن دانه ی

گندم این است که نصفی از آن را باید برای خود برداشت و نصف دیگرش را بخشید .

 

                                                                به نقل از : فرهنگ اصطلاحات ادبی

                                                                                 سیما  داد                      

/ 0 نظر / 6 بازدید